Пышағыңды қайрап жүр,
Не соярыңды білмесең.
Жауабынды сайлап жүр,
Не сұрап, не айтарыңды білмесең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға алдын ала ойлануды, істің де, сөздің де жөнін білуге шақырады. Тура мағынада пышақты қайрап, дайындық жасаудың өзі жеткіліксіз, егер не соярың белгісіз болса, ол бос әурешілік. Сол сияқты жауапты сайлап, сөзді әзірлеу де мәнсіз, егер не сұрайтыныңды, не айтатыныңды білмесең. Астарлы мағынасы — әр әрекеттің мақсаты болуы керек; мақсатсыз дайындық та, орынсыз сөйлеу де пайдасыз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пышағыңды қайрап жүру» — іске сырттай әзірлену, ал «не соярыңды білмеу» — нақты шешімнің жоқтығын білдіреді. «Жауабыңды сайлап жүру» — сөзге ұқыптылық, ойланған жауап, ал «не сұрап, не айтарыңды білмеу» — ойдың шашыраңқылығы мен мақсатсыздықтың белгісі. Пышақ пен жауап қатар алынып, іс пен сөздің бірдей өлшеммен бағаланатыны көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуға, жұмысқа, жиналысқа не емтиханға дайындық жасағанда өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам баяндамаға көп уақыт бөліп дайындалғанымен, тақырыпты дұрыс түсінбесе, оның еңбегі толық шықпайды. Сол сияқты әлеуметтік желіде де ойланбай жазылған пікір дауға ұрындыруы мүмкін. Сондықтан алдымен не істейтініңді, не айтатыныңды анықтап алған дұрыс.
Ne soıaryńdy bilmeseń.
Jaýabyndy saılap júr,
Ne surap, ne aıtaryńdy bilmeseń.