Пәле, жала жоламас,
Ақ түйелі алтауға.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішінде береке, сыйластық пен жөн білетін орта болса, оған пәле де, жала да жолай алмайтынын меңзейді. Тура мағынасында «ақ түйелі алтау» — дәулеті тасыған, жағдайы түзелген, орнықты жұртты елестетеді. Астарлы мағынасы — бағы бар, ынтымағы жарасқан, абыройы биік адамның немесе әулеттің сыртқы өсекке, орынсыз кінәға берілмейтіндігі. Яғни таза ниет, мықты бедел, бірлік пен тәртіп адамды жаладан қорғайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пәле, жала» — жаман сөз, сұмдық, өсек, жалақорлықтың бейнесі. Ал «ақ түйелі алтау» — молшылықтың, салтанаттың, тірегі берік, дәулетті шаңырақтың символы. Қазақ танымында ақ түс — тазалық пен жақсылықтың белгісі, түйе — көшпелі өмірдегі байлық пен берекенің нышаны. «Алтау» саны да көптік пен толықтықты көрсетіп, елдің орныққанын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал абыройы бар адамды жамандау оңай еместігін, ал өсек пен жала көбіне әлсіз ортаға жұғатынын еске салады. Мысалы, жұмыста өз ісін адал атқарып, ұжымға пайдасы тиіп жүрген қызметкер туралы біреулер орынсыз сөз айтса да, жұрт оның шын еңбегін көріп, жаланы қабылдамайды.
Aq túıeli altaýǵa.