Отыз тістен шыққан сөз
Отыз рулы елге тарайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыздан шыққан сөз бір адамның шеңберінде қалмай, көпшілікке тез жетеді. Астарлы мағынасы: айтылған әрбір сөзге жауапкершілікпен қарау керек, өйткені бір ауыз сөздің өзі ел арасына тарап, адамға да, абыройға да әсер етеді. Сөздің күші үлкен, оны қайтарып алу қиын.
Образдар мен теңеулер
«Отыз тіс» — адамның аузы, яғни жеке кісі. Ал «отыз рулы ел» — көпшілік қауым, бүкіл жұрт деген ұғым. Мұнда аз адамның аузынан шыққан сөздің-ақ кең тарайтыны бейнелі түрде көрсетілген. Тіс арқылы сөздің сыртқа шығуы, ал елге тарауы — өсек, хабар, пікірдің жылдам жайылуын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде өте өзекті. Бір адамның жазғаны немесе айтқаны лезде мыңдаған адамға жетеді. Мысалы, біреу тексерілмеген ақпаратты чатқа жіберсе, ол тез таралып, түсінбеушілік тудыруы мүмкін. Сондықтан кез келген сөзді немесе жазбаны ойланып айту, дәлелсіз нәрсені таратпау керек.
Otyz rýly elge taraıdy.