Оттың ісі - қуырмақ,
Желдің ісі - суырмақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — оттың әсері нәрсені қуырып, пісіреді, ал желдің әсері құрғақ, жеңіл затты ұшырып әкетеді. Астарлы мағынасы — әр құбылыстың өз табиғатына сай атқаратын ісі бар, сол мінезінше әрекет етеді. Адам да, орта да, жағдай да өз заңдылығымен жұмыс істейді: бірі жетілдіреді, бірі өзгертіп жібереді, бірі пайда әкелсе, бірі алып кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — қыздыру, шынықтыру, пісіру, яғни әсер етуші күштің бейнесі. Ал «жел» — ұшырып әкететін, тұрақсыздық туғызатын қуаттың символы. «Қуырмақ» пен «суырмақ» сөздері қарама-қарсы қимылды көрсетіп, өмірдегі әртүрлі ықпалдың нәтижесін көзге елестетеді. Осы арқылы мақал адамды кез келген істің себебі мен салдарын аңғаруға шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды әртүрлі ықпалдың нәтижесін түсіндіргенде қолдануға болады. Мысалы, жақсы орта мен тәртіп адамды өсірсе, теріс орта мен жалған ақпарат оны адастыруы мүмкін. Яғни бір жағдай дамытса, екіншісі ірітеді деген ой айтылады. Мәселен, студент білімге ден қойса, «оттың ісі» сияқты шынығып, ал бос әңгіме мен жел сөзге ерсе, «желдің ісі» сияқты бытырап кетуі ықтимал.
Jeldiń isi - sýyrmaq.