Отсыз өріс малға жайсыз,
Батпақты жер жолға жайсыз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: оты жоқ, шөбі сирек өріс малды тойдырмайды, ал батпақты жермен жүру қиын, аяққа да, жолға да қолайсыз. Астарлы мағынасы: кез келген істің өзіне лайықты жағдайы болуы керек. Жағдай келмесе, тірлік те, еңбек те, жоспар да нәтижелі болмайды. Адам қай істі бастаса да, орта мен мүмкіндікке мән бергені дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «отсыз өріс» — құнарсыз, берекесіз жердің бейнесі. Ол малдың қоң жинауына кедергі болатын орта ретінде алынады. «Батпақты жер» — тек жол жүруге емес, жалпы алға басуға бөгет болатын ауыр, қолайсыз жағдайдың символы. Халық осындай нақты табиғат көріністері арқылы өмірдің де өз заңдылығы барын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі таңда жұмыс, оқу, бизнес сияқты салаларда жиі еске алынады. Мысалы, адам сұранысы жоқ жерде дүкен ашса, оның ісі жүрмеуі мүмкін. Сол сияқты маман өзіне сай орта мен мүмкіндік таңдаса, еңбегі өнімді болады. Яғни, дұрыс жағдай мен қолайлы орта — табыстың бір шарты.
Batpaqty jer jolǵa jaısyz.