Өлі бөріні ит аттамас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өлген қасқырдан ит те қорқып, жақындамайды, аттап өтпейді. Астарлы мағынасы — қауқары кеткен, беделі құлаған, қаупі жойылған адамнан немесе күштен жұрт сескенбейді, оны ешкім елемейді. Яғни айбыны жоқ, ырысы мен ықпалы кеткен нәрсенің әсері де болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бөрі» — жуас нәрсе емес, айбатты, қауіпті күштің бейнесі. Ал «ит» — күнделікті тіршіліктегі сақ жануар ретінде алынған. «Өлі бөрі» тіркесі күштің де, қаһардың да біткенін білдіреді. «Ит аттамас» дегені — тіпті ең қарапайым жан да мұндайдан именбейді, өйткені одан қауіп қалмаған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал беделі түсіп, сөзі өтпей қалған адамға қатысты айтылады. Мысалы, бұрын көптің сөзін өткізетін басшы заңсыз әрекеті әшкереленіп, қолдаудан айырылса, жұрт оны бұрынғыдай тыңдамай қояды. Сол кезде «Өлі бөріні ит аттамас» деп, ықпалы кеткенін меңзейді.