Өлейін деген тышқан
мысықтың құйрығымен ойнайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өте қиын жағдайға түскен адам не тіршілік иесі кейде ақылға сыймайтын, қауіпті қадамға баратынын білдіреді. Тура мағынасында өлер халдегі тышқанның мысықтың құйрығымен ойнауы — өзіне қауіп төнгенін білсе де, сақтық жасамау. Астарлы мағынасы — тығырыққа тірелген, шарасыз адам кейде тәуекелге салынып, өз жағдайын одан әрі ушықтырып алады.
Образдар мен теңеулер
Тышқан — әлсіз, қорғансыз жанның бейнесі. Мысық — күшті, қауіпті қарсылас. Ал мысықтың құйрығымен ойнау — жаудың өзімен емес, оның ұсақ белгісімен болса да ойнау арқылы қауіпке жақындауды көрсетеді. Мұнда халық адамға «жағдайың ауыр болса, бос ермекке, орынсыз қимылға барма, абай бол» деген ой айтады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жауапсыз әрекетке, шектен тыс тәуекелге баратын адамға қатысты қолданылады. Мысалы, қарызы көп адам ақшасын үнемдеудің орнына тағы да қажетсіз қымбат телефон алып қойса, «өлейін деген тышқан мысықтың құйрығымен ойнайды» деуге болады. Яғни қиын кезде сабыр мен сақтық керек.
mysyqtyń quıryǵymen oınaıdy.