Өгізімнің өлерін білсем,
Өзбекке сатпас па едім.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз өгізінің өлетінін алдын ала білсе, оны тірі кезінде өзбекке сатып, пайдасын көріп қалғысы келер еді. Астарлы мағынасы — келешекке көз жеткізу мүмкін емес, сондықтан адам әр істі дер кезінде бағалап, бос үмітке емес, нақты іске сүйенуі керек. Сонымен бірге өмірде кей нәрсенің қадірі жоғалған соң білінетінін де меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы өгіз — тіршілікке керек күш, мал-мүлік, еңбек құралының бейнесі. Өлерін білу — болатын істі алдын ала сезу, яғни бәрін бақылауда ұстау деген қиял. Өзбекке сату — сол кездегі сауда-саттық, шаруашылық байланыс арқылы «уақытында пайда көріп қалу» ұғымын білдіреді. Мақалдың өзегінде адамның қолындағы нәрсенің уақытында бағаланбауы жатқанын көреміз.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де «кеш қалып қойма», «дер кезінде шешім қабылда» деген мағынада айтылады. Мысалы, үйдегі ескі техниканың мүлде бұзылуын күтіп отырмай, аздап жұмыс істеп тұрғанда жөндеп алған дұрыс. Сонда артық шығын да, әуре-сарсаң да азаяды. Қысқасы, мақал адамды сақ, есепті, уақытты бағалай білуге үндейді.
Ózbekke satpas pa edim.