Нәсілі жаман сиырдан өлі бұзау туады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тегі нашар, күтімі әлсіз сиырдан тірі, ширақ бұзау емес, өлі бұзау тууы мүмкін. Астарлы мағынасы: адамда не нәрседе бастау жаман болса, соның нәтижесі де қайырсыз болуы ықтимал. Яғни мінезі нашар, ниеті бұзылған, тәрбиесі кем ортаның түбі жақсылыққа апармайды. Мақал сақ болуды, негізді дұрыс таңдауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сиыр» мен «бұзау» — тек мал емес, себеп пен салдардың көрінісі. «Нәсілі жаман» дегені — тегі әлсіз, сапасы төмен, болашағы күмәнді деген ұғымды білдіреді. «Өлі бұзау» — істің сәтсіз аяқталуын, күткен нәтиженің шықпауын бейнелейді. Қазақ ұғымында малдың тегіне мән беру — тәжірибеден туған ой, ал бұл адам өміріне де салынады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды адам тәрбиесіне, отбасыға, орта таңдауға қатысты қолдануға болады. Мысалы, егер бір ортада өтірік, еріншектік, жауапсыздық басым болса, сол жерден жақсы нәтиже күту қиын. Мәселен, жұмыста талап жоқ, тәртіп жоқ ұжымнан сапалы өнім шығуы да екіталай. Сондықтан мақал түпкі себепке қарауды үйретеді.