Мыңнан шыққан,
Жүзден озған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — көптің ішінен суырылып шығып, жүздегеннің алдына шыққан адам туралы айтады. Астарлы мағынасы — біреудің таланты, еңбегі, зеректігі немесе қайраты өзгелерден ерекше болғанда, ол жұрт ішінен дараланып көрінеді. Яғни, қарапайым ортадан шықса да, үздік болуға болады. Мұнда «мың» мен «жүз» — көпшілік, бәсеке, салыстыру өлшемі.
Образдар мен теңеулер
«Мыңнан шыққан» деген тіркес адамның көп ішінен танылғанын, қабілетімен көзге түскенін білдіреді. «Жүзден озған» сөзі жарыс, бәйге, бәсеке бейнесін береді: ол тек бардың ішінен алға шыққан емес, басқадан да озық тұрғанын аңғартады. Бұл жерде халық жігіттің, азаматтың, білімді не өнерлі жанның даралығын осылай бейнелеп көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, спорт, жұмыс, өнер сияқты кез келген салада үздік шыққан адамға қатысты айтылады. Мысалы, сыныпта 100 оқушының арасынан ең жоғары нәтиже көрсеткен оқушыны ұстазы: «Мыңнан шыққан, жүзден озған екенсің» деп мадақтайды. Бұл — еңбектің, талаптың және қабілеттің қадірін танытатын сөз.
Júzden ozǵan.