Мықты қасқыр
Тай, құнанға шабады.
Мықыр қасқыр
Қозы, лақты қағады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, күшті қасқыр жас, ширақ малға — тай мен құнанға шабады, ал әлсіз, мықыр қасқыр ғана қозы мен лақты алады. Астарлы мағынасы — нағыз қайратты, батыл адам өзіне лайық, ірі іске ұмтылады, ал әлсіз, дәрменсіз жан көбіне оңай олжаға, әлсізге тиісіп, соны місе тұтады. Яғни адамның күші мен мінезі оның әрекетінен көрінеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қасқыр — жай ғана түз тағысы емес, күштің, мінездің, шабуылшылдықтың бейнесі. Тай мен құнан — ірі, ширақ, қуатты нысана; қозы мен лақ — әлсіздеу, қорғансыз тіршілік иелері. Осы қарсы қою арқылы мақал күш пен әлсіздікті, биік мақсат пен ұсақ пиғылды қатар көрсетеді. Қасқырдың “мықты” және “мықыр” деп бөлінуі де адамның ішкі қуатын, жігерін салыстырып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды үлкен іске ұмтылуға, әлсізге тиісіп емес, өз деңгейіне сай жауапкершілікпен әрекет етуге шақырады. Мысалы, біреу өзінен бәсі төмен адамды ғана сөзбен басып, күш көрсетсе, жұрт оны “мықыр қасқыр” деп бағалайды. Ал шын мықты адам өзінен биік талап қойып, күрделі істі еңсереді.
Taı, qunanǵa shabady.
Myqyr qasqyr
Qozy, laqty qaǵady.