Мен саған жауырынмын ба?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы: «Мен саған жауырын болатындай не істедім?» деген ренішті, назды сұрақ. Астарлы мағынасы — біреудің орынсыз қинауы, қайта-қайта өтініш айтып мазалауы, не болмаса адамды шамадан тыс жегідей жеп, шаршатуы. Яғни «мені неге осылай пайдаланасың, неге тыныш қоймайсың?» деген наразылықты білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жауырын» — малдың арқасы, желінген не қажалған тұс. Көшпелі өмірде атқа, малға ауыр жүк түссе, жауыр болып жараланады. Сол себепті жауырын бейнесі қажу, әбден титықтау, мезі болу ұғымын береді. Мақал адамның да көңілі мен сабырын орынсыз талап қажайтынын дәл суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл сөзді бір адам екіншісінен тым көп көмек сұрап, оны жиі мазалай бергенде қолданады. Мысалы, бір қызметкер әр ұсақ жұмысты бір әріптесіне ысыра берсе, әлгі адам: «Мен саған жауырынмын ба?» деп ренішін жеткізеді. Бұл — шегін білу, өзгенің де уақытын, күшін құрметтеу керек екенін еске салатын сөз.