Маңдайы терлемегеннің,
Қазаны қайнамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал еңбексіз береке болмайтынын айтады. Тура мағынасында, маңдайы терлемеген адам қазанын қайната алмайды, яғни тамағын тауып, күн көре алмайды. Астарлы мағынасы — еңбек етпей, әрекет қылмай, өмірде нәтиже, ырыс, табыс келмейді. Адамның несібесі маңдай терімен, табандылығымен келеді.
Образдар мен теңеулер
«Маңдайы терлеу» — қиындыққа төзіп, адал еңбек ету белгісі. «Қазанның қайнауы» — үйдің берекесі, тоқшылық, күнкөрістің түзелуі. Яғни қазанның қайнауы тек ас пісіру емес, жалпы тұрмыстың алға басуы, ырыстың орнауы дегенді білдіреді. Халық еңбек пен тұрмысты осындай қарапайым, бірақ әсерлі образбен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл мақал өз маңызын жоғалтқан жоқ. Мысалы, бір студент емтиханға дайындалмай, жақсы баға күтсе, бұл мақал оған дәл жауап болады: нәтиже еңбексіз келмейді. Сол сияқты кәсіп бастаған адам да тынымсыз ізденіп, жұмыс істемесе, табысқа жетуі қиын. Сондықтан мақал адамды жалқаулықтан сақтандырып, маңдай тердің қадірін білуге үндейді.
Qazany qaınamaıdy.