Әлсіз кісі жағымпаз,
Кербез кісі қырымпаз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезіндегі екі түрлі осалды сынайды. Әлсіз кісі өз ойын ашық айта алмай, біреудің көңілін табуға, жағынуға бейім келеді. Ал кербез кісі сыртқы сән-салтанатқа, паңдыққа, өз қадірін асыра көрсетуге құмар болады. Яғни мақал адамды шынайылыққа, қарапайымдыққа шақырып, жасандылық пен дарақылықтың теріс екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жағымпаз» сөзі — әлсіз адамның ішкі сенімсіздігінен туатын мінезді білдіреді: ол пайда үшін не мақұл болу үшін өз пікірін көмескі ұстайды. «Қырымпаз» — қыр көрсететін, кердең мінезді, сырт көзге сәнді көрінгісі келетін адам. Бұл екі образ да шын болмыстан алыстаған мінезді бейнелейді: бірі тым иілгіш, бірі тым паң.
Қазіргі өмірде
Қазір мұндай мақал жұмыс орнында, оқу орнында, әлеуметтік ортада жиі еске түседі. Мысалы, бір адам басшысына ұнайын деп үнемі жағымпазданып сөйлесе, ал екіншісі өз жетістігін асыра көрсетіп, кісімен менсінбей қатынас жасаса, екеуінің де мінезі сыналады. Мақал адамға салмақты, адал, табиғи болуды үйретеді.
Kerbez kisi qyrympaz.