Қыстағы қар - жерге ырыс,
Жаздағы ылғал - елге ырыс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қыста жауған қар жерді ылғалдандырып, көктемгі егінге нәр береді; жаздағы ылғал да өсімдікке, малға, жалпы тіршілікке пайдалы. Астарлы мағынасы — табиғаттағы әрбір құбылыстың өз уақтында келуі елге береке әкеледі. Қар мен ылғал тек ауа райының көрінісі емес, халық тіршілігінің, шаруаның, ырыстың негізі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қар» мен «ылғал» — берекенің, молшылықтың символы. «Жерге ырыс» деген тіркес жердің құнарланып, өнім беруін білдіреді. Ал «елге ырыс» дегені — сол табиғи игіліктің бүкіл халыққа пайдасы тиетінін көрсетеді. Яғни табиғаттағы бір тамшы ылғалдың өзі ел тұрмысына тікелей әсер ететін үлкен құндылық ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ауыл шаруашылығы, егіншілік, су үнемдеу мәселелерінде жиі айтуға болады. Мысалы, фермерлер көктемгі және жазғы ылғалды тиімді пайдаланса, өнім молаяды. Қуаңшылық жылдары су тапшылығын сезініп, жауын-шашынның қадірін терең түсінеміз. Сондықтан мақал адамды табиғат сыйын бағалауға, әр маусымның берекесін дұрыс пайдалануға үйретеді.
Jazdaǵy ylǵal - elge yrys.