Қыста қойыңды қопалы жерге қыстат,
Жазда жазық жерге жайлат.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал малды жыл мезгіліне қарай дұрыс күтіп-бағудың маңызын айтады. Қыста қойды қопалы, ықтасыны бар жерге қыстату керек, өйткені ондай жерде желден қорғанып, суықтан аман болады. Ал жазда жазық жерге жайлату қажет, себебі кеңістік мол, шөп те, өріс те жеткілікті. Астарлы мағынасы — әр істі мезгілімен, орнымен атқару керек деген ой. Яғни адамның тіршілігінде де жағдайға сай әрекет етсе, нәтиже жақсы болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қопалы жер» — қойға пана болатын, қалың шөпті не ықтасын мекенді білдіреді. Бұл қысқы қорғаныс пен қауіпсіздіктің символы. «Жазық жер» — еркін жайылым, мол несібе, кең мүмкіндік бейнесі. Мақал табиғаттың өзін шаруашылыққа икемді пайдалануды көрсетеді. Қазақ танымында малдың жайы — елдің берекесі, сондықтан жер таңдау да үлкен тәжірибе деп саналған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де орынды: кез келген шаруаны жағдайына қарай жоспарлау керек. Мысалы, бизнес иесі қыста шығынды азайтып, қойма мен қорды дұрыс ұйымдастырса, жазда саудасын кеңейтіп, жаңа мүмкіндікке ұмтылады. Демек, уақыт пен ортаға сай қимылдау — табыстың кілті.
Jazda jazyq jerge jaılat.