Қыс қыстығын қылмаса,
Жаз жаздығын қылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қыс өзіне тән салқын, қытымыр мінезін көрсетсе, жаз да өз жылуын, жайма-шуақ тірлігін жасайды деген сөз. Астарлы мағынасы — әр мезгілдің, әр істің өз уақыты, өз міндеті бар. Адам да сол сияқты мезгілі келгенде тиісті жұмысын істеп, өз борышын атқаруы керек. Бір нәрсе өз заңдылығымен орындалса, екінші нәрсе де соған сай жалғасады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «қыс» пен «жаз» тек табиғат құбылысы емес, өмірдің екі түрлі кезеңін бейнелейтін образдар. Қыс — қаталдық, сынақ, қысым; жаз — молшылық, береке, кеңдік ұғымын аңғартады. «Қыстығын қылу», «жаздығын қылу» тіркестері табиғаттың өз мінезін көрсетуін адам өміріндегі рет, тәртіп, заңдылықпен салыстырады. Яғни әр құбылыстың өз орны мен қызметі бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспарлы еңбек пен жауапкершілікке қатысты айтылады. Уақтылы жұмыс істеген адам ғана нәтижеге жетеді. Мысалы, студент семестр бойы сабаққа салғырт қарап, кейін емтихан алдында қиналса, «Қыс қыстығын қылмаса, жаз жаздығын қылмайды» деп ескерту айтуға болады. Бұл — әр істі өз мезгілінде атқару керек деген ой.
Jaz jazdyǵyn qylmaıdy.