Қыран қызыл түлкі алса,
Қарға ауыл тазартады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қыран құс олжаға түссе де, қарға ауыл маңындағы қалдықты шоқып, тазалыққа «қызмет» етеді. Астарлы мағынасы: әркімнің өз қабілеті, өз орны бар. Билікке, күшке, мәртебеге қарағанда, істің нәтижесі мен шынайы пайдасы маңызды. Бірі ірі олжаға жетсе, бірі ұсақ көрінген іске жарайды, бірақ екеуінің де еңбегі өз орнында бағалы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қыран — биікке самғайтын, күшті, алымды, мәртебелі адамды немесе ірі істі білдіреді. Қызыл түлкі — қиын да бағалы олжа, тапқырлықпен қолға түскен табыс. Қарға — көптің көзіне онша ірі көрінбейтін, бірақ пайдалы жұмыс істейтін қарапайым адам бейнесі. Ауыл тазартады дегені — елге қажет ұсақ, күнделікті істі атқару. Яғни үлкен жетістік те, қарапайым қызмет те өмірде қатар керек екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің беделі жоғары, ал біреудің атқаратын ісі қарапайым болса да, екеуін салыстырып төмендетпеу керек дегенді білдіреді. Мысалы, біреуі үлкен жобаға басшылық етсе, екіншісі құжаттарды реттеп, есеп жүргізеді. Басшыны ғана емес, ұқыпты қызметкерді де бағалау қажет. Өйткені нәтиже ортақ еңбекпен шығады.
Qarǵa aýyl tazartady.