Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы да дүлдүлдей жүйрік әрі таңдаулы бола бермейді. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің, әр адамның, әр жануардың өз қасиеті, өз деңгейі бар. Біреуді біреумен толық теңеу дұрыс емес, бәрінен бірдей үздік нәтиже күту де орынсыз. Халық бұл сөз арқылы дарын мен қабілетте айырма болатынын, сапа мен шеберлік бәріне бірдей берілмейтінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бұлбұл» — әдемі үннің, көркем өнердің символы. Ол әр құстың бойындағы ортақ қасиет емес, ерекше дарынның белгісі. «Дүлдүл» — ең жүйрік, ең мықты аттың бейнесі. Демек, жылқы атаулының ішінен де бәрі бәйгеге жарай бермейді, тек таңдаулылары ғана озады. Осы екі образ арқылы мақал адам мінезіне де ишара жасайды: біреу сөзге шешен, біреу іске епті, біреу батыл, біреу сабырлы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, спортта немесе өнерде жиі айтылады. Мысалы, сыныптағы барлық оқушы математикадан үздік бола бермейді: біреуі есепке мықты, біреуі тілге, біреуі өнерге бейім. Сол себепті әркімнің қабілетін танып, соған сай дамыту керек. Бұл мақал адамды салыстырудан гөрі, шынайы баға беруге үйретеді.
Jylqynyń bári dúldúl bolmas.