Құс жаманы - сауысқан,
Ағаш жаманы - азған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі түрлі нәрсенің де ең нашар, қадірсіз түрін салыстырып айтып тұр. Тура мағынасында құстардың ішінде сауысқан, ағаштардың ішінде азған, шірігені жаман деп көрсетіледі. Астарлы мағынасы — кез келген нәрсенің сапасыз, пайдасыз, берекесіз түрі жұртқа жақпайды, қадірі болмайды. Халық мұнда әр заттың жақсысы мен жаманы болатынын, жаманына алданбау керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құс» пен «ағаш» — өмірдегі түрлі құбылыстардың белгісі. «Сауысқан» халық ұғымында ұры мінезді, мазасыз құс ретінде қабылданады, сондықтан ол жамандықтың бейнесіне айналған. «Азған ағаш» — шіріп, сапасы кеткен, пайдалануға келмейтін ағаш. Яғни, сырттай көрінгенімен, іші бос, тозған нәрсенің құны жоқ екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал сапасыз өнімге, нашар адам мінезіне немесе жарамсыз іске қатысты айтылады. Мысалы, біреу арзан деп сапасыз телефон алса, ол тез бұзылып, пайдасынан зияны көп болса, «құс жаманы — сауысқан, ағаш жаманы — азған» деп ескертуге болады. Мұнда мәні — таңдауда сапаға, шын құнға қарау.
Aǵash jamany - azǵan.