Құс қарайды құрымға,
Ит қарайды жұрымға.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құс ұя салатын, паналайтын құрым сияқты орынға қарайды, ал ит иесінің жүгін, мүлкін, яғни жұртын, азық-түлік пен тіршілік белгісін аңдиды. Астарлы мағынасы — әр жан иесі өзіне лайық, өз табиғатына сай нәрсеге тартылады. Адам да сол сияқты: кім неге бейім болса, соған ұмтылады, соған көңіл бөледі. Сонымен бірге, адамның ниеті мен бағыты оның мінезін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы құс — еркіндікке, қоныс пен тыныштыққа ұмтылған бейне. Құрым — паналық, ұя, мекен дегенді аңғартады. Ит — күзет, адалдық, иесіне жақындықтың белгісі. Жұрым — үй ішінің берекесі, ырыс пен тұрмысқа қатысты заттар. Осы образдар арқылы халық «әркім өз сыбағасын, өз керегін іздейді» деген ойды астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам талғамы мен қызығушылығын сипаттауда қолданылады. Мысалы, біреу үнемі пайдасы бар істі, біреу тек сән мен қызықты іздесе, «құс қарайды құрымға, ит қарайды жұрымға» деп айтуға болады. Яғни әркім өз табиғатына, өз қажетіне қарай әрекет етеді.
It qaraıdy jurymǵa.