Қурай тартсаң, күй шығар,
Ағаш тартсаң, үй шығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қолындағы материалдың да, істің де нәтижесі әртүрлі болатынын меңзейді. Қурайды тартсаң, одан үй тұрмайды, тек күй сияқты жеңіл, уақытша нәрсе шығады; ал ағашты тартсаң, берік үй салынады. Астарлы мағынасы — кез келген іске сапалы, пайдалы, орнықты нәрсені таңдау керек. Болашаққа қызмет ететін еңбек те, құрал да, ниет те мықты болуы тиіс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қурай» — әлсіз, жұтаң, тез сынатын нәрсенің бейнесі. Ол істің шала, нәтижесіз болуын аңғартады. «Ағаш» — берік, сенімді, ұзаққа жарайтын дүниенің символы. «Күй» мен «үй» қарсы қойылып, болмашы нәтиже мен үлкен пайданың арасы ашылады. Осы арқылы халық «арзанның дәмі тәтті, бірақ пайдасы аз» деген ойды көркем жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазіргі заманда да өте орынды. Мысалы, біреу оқуға дайындалғанда тек жеңіл қысқа жолды емес, сапалы білімді таңдаса, кейін соның жемісін көреді. Яғни, уақытша әсер беретін үстірт әрекеттен гөрі, берік негіз қалдыратын еңбек әлдеқайда пайдалы. Мамандық таңдауда, құрылыс салуда, тіпті адаммен қарым-қатынаста да осы ой маңызды: мықты нәрсе ұзаққа шыдайды.
Aǵash tartsań, úı shyǵar.