Күнге қарағанның көзі қарығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — күнге тіке қараған адамның көзі ауырлап, қарығатыны. Астарлы мағынасы — өз шамасынан тыс, шамданған, тәкаппар не орынсыз нәрсеге ұмтылған адам зиян шегеді. Яғни әр істің шегі бар, ақылмен әрекет еткен дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн» — зор күш, қол жетпес биік нәрсенің бейнесі. Ал «көздің қарығуы» — сол шамадан тыс әрекеттің салдары. Халық осы образ арқылы адамға бір нәрсеге тура, шектен тыс қарау да қауіп әкелетінін ұқтырған. Бұл тек көзге емес, өмірдегі артық құмарлыққа, орынсыз бәсекеге де қатысты.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адам өз мүмкіндігін ескермей, бірден үлкен табысқа, атаққа немесе тәуекелі көп іске ұмтылғанда айтылады. Мысалы, тәжірибесі аз адам бірден күрделі бизнеске кірісіп, ақшасын жоғалтып алса, оған осы мақал сай келеді. Яғни асығыстық пен шектен шығу ақырында зиянға апарады.