Құнажын көзін сүзбесе,
Бұқа жібін үзбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құнажын бұқаға өздігінен ықылас білдірмесе, бұқа да байлаулы тұрған жібін үзе алмайды. Астарлы мағынасы: кез келген әрекетте бастама мен себеп екі жақтан келеді; бір нәрсе орындалуы үшін оған түрткі, мүмкіндік не келісім керек. Яғни еріксіз, себепсіз іс жүрмейді. Кейде бұл сөз адам арасындағы қарым-қатынасқа да қатысты айтылады: бір жақ ынта танытпаса, екінші жақ та әрекетке бара қоймайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы құнажын — жас, әлі үйреншікті мінезі толық қалыптаспаған малдың бейнесі. Бұқа — күшті, ірі, бірақ өздігінен орынсыз қимыл жасамайтын жануар. Жібін үзбеу деген тіркес бір істің басталуы үшін ішкі қозғау, ниет керек екенін аңғартады. Халық малдың мінезін адам мінезімен салыстырып, себепсіз қимыл болмайтынын өте дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бір адам екінші адамнан жауап күтсе, бірақ өзі де нақты қадам жасамай отырғанда қолдануға болады. Мысалы, біреуге жұмысқа тұру үшін таныс іздеп жүр, бірақ өзі түйіндемесін жібермейді. Сонда “Құнажын көзін сүзбесе, бұқа жібін үзбейді” деп, бастаманы алдымен өзің жасау керегін ескертеді.
Buqa jibin úzbeıdi.