Күң- күншіл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Күң- күншіл» мақалы адамның ішкі мінезін әшкерелейді: өз орнын, берілген жұмысын не тағдырын қабылдай алмаған жан көбіне біреудің бақытына, жетістігіне қызғанышпен қарайды. Тура мағынасында «күң» — бағынышты, төмен жағдайда жүрген адам, ал «күншіл» — өзгенің жақсысына күйінетін, іші тар адам. Астарлы мағынасы: тұрмысы төмен, көңілі толмаған кісі кейде өзгеге сүйсінудің орнына қызғанышқа салынып, жаман ойға бой алдырады. Мақал адамды ішкі тазалыққа, қанағат пен сабырға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күң» сөзі әлеуметтік төмендік пен дәрменсіз күйді білдіретін образ ретінде қолданылған. Ал «күншіл» — сырттай тыныш көрінгенімен, іштей мазасы кетіп, өзгенің табысына күйінетін жанның бейнесі. Екі сөздің қабат келуі адам бойындағы кемшіліктің бір-бірімен байланысын көрсетеді: көңілі толмаған адамда қызғаныш та жиі туады. Бұл — шағын ғана сөзге үлкен мінездік сын сыйған нақыл.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, оқу орнында біреудің жетістігіне орынсыз мін тағатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, әріптесі қызметте өссе, оны құттықтаудың орнына «танысы бар шығар» деп күндейтін адамға осы мақал дәл келеді.