Қулық құлынжанды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қулық құлынжанды» деген мақал айлакер, қу адамды білдіреді. Тура мағынасында құлын — жас, ширақ, тынымсыз жануар. Ал астарлы мағынасында «қулық» сөзі адам бойындағы екіжүзділік, астыртын әрекет, өз пайдасын ғана ойлау сияқты мінезді меңзейді. Яғни мұнда мінезі шәлкес, сөзіне сақ болуды қажет ететін адам туралы айтылған. Халық мұндай жанды еркелетіп емес, емеурінмен сынайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құлын» образы — жас, шапшаң, ұстатпайтын, бір орында тұрмайтын қимылдың белгісі. Сол ширақтық қулықпен байланысып, адамның тұрақсыз, бұра тартатын мінезін көрсетеді. «Жан» сөзі істің ішкі табиғатын, болмысын аңғартады. Сондықтан бұл тіркес қулықтың адамның мінезіне сіңіп кеткенін, ол әдетке айналғанын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал сенімсіз, сөзінде тұрмайтын немесе өз пайдасы үшін өзгелерді алдап кететін адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам ортақ іске келісіп алып, кейін жауапкершіліктен жалтарып, бәрін басқаның мойнына артса, жұрт оны «қулық құлынжанды» деп сипаттауы мүмкін. Мұндай сөз адамның мінезіне сақ қарап, әр іске байыппен қарауды ескертеді.