Құлан құдыққа құласа,
Құлағында құрбақа ойнар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: құлан құдыққа түсіп кетсе, оның құлағында құрбақа секілді ұсақ жәндік те еркін «ойнап» кетеді. Астарлы мағынасы: адам не бір іс қиын жағдайға ұшыраса, оны алдыңғы күш-қуаты, беделі, айбарынан айырады; әлсіздер мен ұсақ-түйекке дейін үстемдік ете бастайды. Яғни, зордың да күні бір тар жерде кішіге тәуелді болып қалуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «құлан» — күшті, еркін, түздің тағысы. «Құдық» — тарлық, тұйық күй, қиындық белгісі. Ал «құрбақа» — ұсақ, елеусіз нәрсе, бірақ тар жерде билік жүргізгендей бейнеленеді. Осы образдар арқылы халық тіршіліктегі өзгерісті, жағдайдың адамды да, жан-жанды да сынайтынын әдемі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды қызметте, қаржыда немесе беделде қиындық туған кезде қолдануға болады. Мысалы, бұрын лауазымы жоғары адам жұмыстан қысқарып, енді қарапайым ережеге де бағынып қалса, жұрт осы мақалмен жағдайдың адамды қалай өзгерткенін ишаралайды. Мағынасы — тәкаппарланба, өйткені тар күнде бәрі басқаша болады.
Qulaǵynda qurbaqa oınar.