Көрмес түйені де көрмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көрмес түйені де көрмес — адам айналасындағыны дұрыс байқамаса, ең үлкен, ең анық нәрсені де аңғармай қалатынын білдіреді. Мұнда тура мағынада көзге көрінген түйені байқамау айтылса, астарлы мағынада надандық, селқостық, немқұрайлылық сыналады. Яғни көзі ашық, ойы сергек адам ғана шындықты дер кезінде таниды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйе» — көзге бірден түсетін ірі, айқын нәрсенің бейнесі. Ал «көрмес» сөзі адамның ішкі күйін, яғни байқамау, ұқпау, түсінбеуді көрсетеді. Халық түйені мысалға алып, «анық нәрсені де көрмеу» арқылы адамның білімсіздігі мен ойсыздығын өткір әжуалайды. Бұл жерде түйе жай мал емес, анық ақиқатты білдіретін символ.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, бір адам құжаттағы маңызды мерзімді байқамай қалып, кейін қиындыққа ұшыраса, оған осы мақал дәл келеді. Яғни асығыстықпен не немқұрайлы қарап, маңыздыны көрмей қалмау керек деген ескерту айтылады. Мұндай сөз адамды мұқият болуға, бәрін салмақтап қарауға үйретеді.