Көп жорытқан ит күшәлаға жолығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көп жорытқан ит күшәлаға жолығар» деген мақалдың тура мағынасы — көп кезіп, көп шапқылаған ит ақыры уға, яғни күшәлаға кездеседі. Астарлы мағынасы — орынсыз көп қаңғып, желік қуған адам түбі бір қиындыққа, пәле-жалаға немесе зиянға ұшырайды. Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр ісіне сақ қарап, бос әурешілікке салынбауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — бір орында тұрмайтын, кезіп жүретін адам мінезінің бейнесі. «Көп жорытқан» сөзі мақсатсыз, бақылаусыз әрекетті білдіреді. Ал «күшәла» — у, қатер, зақым дегеннің символы. Яғни мақал ит арқылы адамға тән жеңілтектік пен орынсыз тәуекелді көрсетеді, ал у арқылы сол әрекеттің соңы қауіпті болатынын меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, адам бос қызық қуып, түнгі уақытта ойланбай әр ортаға араласа берсе, жаман адамдарға жолығып, алдануы мүмкін. Сондықтан істі ойланып жасап, жүріс-тұрысты бақылауда ұстау керек. Мақалдың тәрбиесі — артық қаңғыру емес, жауапкершілік пен сақтық.