Көп ойнаған бір жылар,
Көп осырған бір тышар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал шамадан тыс еркелікке, орынсыз сән-салтанатқа не шектен шыққан әрекетке әуес болудың соңы өкінішке соқтыратынын білдіреді. Тура мағынада көп ойнаған адамның бір күні жылап қалатыны, ал көп осырғанның бір күні «тышатыны» айтылады. Астарлы мағынасы — адам әр істің шегін білуі керек, орынсыз қылық пен ретсіздік жақсылық әкелмейді. Қысқасы, артық кеткен іс ақыры масқараға, қиындыққа апарады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ойнау» — тек балалар ойыны емес, жеңілтек, жауапсыз мінездің белгісі. «Жылау» — сол жеңілтектіктің салдарынан келген өкініш пен ұятты аңғартады. Ал «осыру» мен «тышу» — тұрмыстық, дөрекі образ арқылы шектен шығудың жағымсыз салдарын ашық, әжуалы түрде көрсетеді. Халық мұндай ащы, күлкілі бейнелерді қолданып, тәрбиелік ойды есте қаларлық етіп жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды уақытты босқа өткізіп, жауапсыз жүретін адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, студент сабақ оқымай, тек ойын-сауықпен жүрсе, кейін емтиханда қиналып, өкініп қалады. Яғни, бүгінгі қуаныш пен ермек ертеңгі салдарды да ойлауды талап етеді.
Kóp osyrǵan bir tyshar.