Қолында жоқ жомарт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қолында, яғни өзінде беретін дүние-мүлкі жоқ адам жомарттық көрсете алмайды. Астарлы мағынасы: жомарт болу үшін ниет қана емес, мүмкіндік те керек. Адамның кең пейілі жақсы қасиет болғанымен, қоры жоқ кісі өзгеге көп көмектесе алмайды. Сондықтан мақалда сыртқы көрініске емес, шын жағдайға назар аудару керегі меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қолында жоқ» тіркесі — адамның иелігінде артық дүние жоқ екенін білдіретін образ. Ал «жомарт» сөзі тек мал-дүние шашу емес, кең көңіл, қайырымдылық, қолұшын беру сияқты ізгі мінезді танытады. Екі ұғымның қарама-қарсылығы арқылы мақал адам мүмкіндігі мен ниетінің ара жігін анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреудің жағдайын дұрыс түсінбей, одан шамадан тыс көмек күтпеу керек екенін ескертеді. Мысалы, студенттің стипендиясы аз болса, одан үнемі қымбат сыйлық күту орынсыз. Бірақ ол өз шамасына қарай бөліссе, соның өзі жомарттықтың белгісі болып саналады. Мақал адамды шынайылыққа, өлшеммен сөйлеуге үйретеді.