Қойшы көп болса, қой арам өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қойшы көп болса, қойды бағатын адам тым көбейіп, әркім әр жаққа тартады; сондықтан істің берекесі қашады. Астарлы мағынасы — бір іске тым көп адам араласса, ортақ жауапкершілік әлсіреп, жұмыс дұрыс орындалмайды. Мұнда тек мал бағу емес, кез келген шаруаның тәртібі мен басқаруы туралы ой жатыр. Кейде көп ақыл емес, үйлескен бірлік пен нақты жауапкершілік керек екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — ортақ істі, ал «қойшы» — оны басқарушы адамдарды білдіреді. «Арам өлу» дегені малдың қырылуы ғана емес, шаруаның зая кетуі, берекесіздікке ұшырауы деген астарлы мағына береді. Қой — қазақ тіршілігіндегі ең таныс, бейбіт малдың бірі. Сондықтан мақал ауыл өмірінен алынған нақты көрініс арқылы ұйымдаспаған істің нәтижесін анық көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті: бір жобаны бірнеше адам ретсіз басқарып, нақты міндет бөлінбесе, нәтиже төмен болады. Мысалы, бір топ студенттің жобасында бәрі бірдей араласып, бірақ жетекші анықталмаса, тапсырма кешігіп, сапасы да нашарлайды. Демек, істің табысы көп адамда емес, тәртіп пен жауапкершілікте.