Қойға қасқыр шапса, ит семірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қойға қасқыр шапқан кезде, итке күресіп, күзетіп, олжаға кенелетін мүмкіндік туады. Астарлы мағынасы: біреудің басына қиындық түссе, соны пайдаланып пайда көретіндер де болады. Яғни, дау-дамай, әлсіздік немесе қасірет біреуге зиян әкелсе, екінші біреуге пайда болып кетуі мүмкін. Мақал адамды осындай сәттерде қырағы болуға, өз пайдасын ғана ойламай, әділдік сақтауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қой — әлсіз, қорғансыз жақтың бейнесі. Қасқыр — қауіп, зорлық, жауыздық символы. Ит — күзетші, пайда күтетін немесе жағдайды бақылап отыратын бейне. Семіру сөзі тек қарын тойдыру емес, пайда табу, есейіп-өсу, олжаға кенелу мағынасын береді. Демек, мақал табиғаттағы күш пен әлсіздікті адам өміріндегі тартыспен салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде қиын жағдайдан пайда іздейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір мекемеде дау шығып, бір қызметкер қиындыққа ұшыраса, соны пайдаланып басқа біреу орын алып кетуі мүмкін. Мұндайда мақал өмірдің ащы шындығын көрсетіп, әділ болуға шақырады.