Көбеңді көр де қой.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Көбеңді көр де қой» деген мақалдың тура мағынасы — көбең, яғни ісі енжар, жүрісі босаң, салғырт адамды байқасаң, одан әрі бос үміт күтпей, істі өзің қолға ал деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — мінезі мен қабілеті орнықсыз, жауапкершілігі аз адамға сеніп, уақыт жоғалтпа; мұндай кісіден береке аз, сондықтан сақ болып, дұрыс таңдау жаса.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көбең» сөзі адамның баяулығын, дәрменсіздігін, іске шорқақтығын бейнелейді. «Көр де қой» тіркесі тек бақылап қана қоймай, оның шын болмысын танып, артық әрекет етпеуді меңзейді. Халық бұл арқылы адамның сыртқы сөзіне емес, ісіне қарау керек екенін астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал жұмыста, оқу орнында не ортада жауапсыз адамға қатысты айтылады. Мысалы, жобаға бірнеше адам қатысып, біреуі тапсырманы үнемі кешіктіріп, салғырттық танытса, басқалары «көбеңді көр де қой» деп, ондай адамға аса сенбей, істі өздері жоспарлап алады. Бұл — уақытты үнемдеп, істің нәтижесіне жауапкершілікпен қараудың белгісі.