Кірекештің түйесі жүгімен жайылар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Кірекеш — жүк таситын, ауыр жұмысқа жегілетін адам. Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк артылған түйе тоқтап, жүгімен бірге жайылады, яғни істеген еңбегінің өтеуін көреді. Астарлы мағынасы: ауыр еңбек еткен адам өз еңбегінің арқасында ырысқа, пайдаға, тыныштыққа жетеді. Қанша бейнет болса да, адал еңбек түптің түбінде жемісін береді деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйе» — төзім мен күштің, ал «жүк» — ауыр міндет пен бейнеттің белгісі. «Жүгімен жайылар» деген тіркес еңбектің салмағы бар жерде ырыс та, сый да бірге болатынын меңзейді. Яғни кісі бір істің тауқыметін көтерсе, соның игілігін де көреді. Мұнда маңдай тер, сабыр, табандылық бейнелі түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал көп еңбектеніп, жауапкершілік алған адамның нәтижеге жететінін білдіреді. Мысалы, студент күнде дайындалып, қосымша кітап оқып, уақытының көбін оқуына жұмсаса, емтиханнан жақсы баға алуы мүмкін. Бұл — «еңбектің өтеуі бар» деген ойдың бүгінгі көрінісі.