Кесек-кесек дау, жанжал,
Кері кеткеннің ауылында.
Кесек-кесек өтірік,
Кері кеткеннің ауызында.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кері кеткен, яғни мінезі бұзылған, берекесіз адамның жүрген жерінде дау-дамай, жанжал көп болатынын айтады. Бір ауыз шын сөздің орнына өтірік көбейсе, ел ішінің тыныштығы бұзылады. Мұнда тура мағынада да, астарлы мағынада да бір нәрсе бар: адамның сөзі мен ісі дұрыс болмаса, айналасына да кесірі тиеді.
Образдар мен теңеулер
«Кесек-кесек дау» деген тіркес жанжалдың ұсақ емес, ірі, ауыр, тоқтаусыз екенін білдіреді. «Кесек-кесек өтірік» те өтіріктің көптігін, үйіліп жатқан кесек сияқты қабаттасып, бірінен бірі туып жатқанын көрсетеді. «Ауыл» мен «ауыз» сөздері арқылы мақал адамды да, оның ортасын да байланыстырады: ауыл — орта, ал ауыз — сөздің шыққан жері. Яғни адамның сөзі оның ішкі болмысын танытады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір ұжымда бір қызметкер үнемі өсек айтып, жалған сөз таратса, әріптестер арасында сенім жоғалып, жиі дау туады. Сол себепті мақал адамды шыншыл болуға, сөзге сақ болуға, айналасына береке әкелуге үндейді.
Keri ketkenniń aýylynda.
Kesek-kesek ótirik,
Keri ketkenniń aýyzynda.