Керқұланның қадірін ойда, қырда қақ білер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — Керқұлан сияқты жүйрік, бағалы аттың шын қадірі оны мінгенде де, баптағанда да, сынағанда да білінеді деген ой. Астарлы мағынасы — кез келген нәрсенің, әсіресе адам мен істің бағасы тек жай сөзбен емес, нақты жағдайда танылады. Яғни біреудің немесе бір істің шынайы құнын қиындықта, сапарда, тәжірибеде аңғарамыз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «керқұлан» — тек ат емес, таңдаулы, жүйрік, сенімді серіктің бейнесі. «Ойда, қырда» деген тіркес екі түрлі ортада да, яғни тегіс жерде де, өрге-төске шыққанда да сыналатынын білдіреді. «Қақ білер» деу — толық тану, дәл бағалау деген мағына береді. Бұл образдар адамның да, малдың да, істің де нағыз қасиеті өмірдің әр белесінде ашылатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға, маманға, досқа немесе құралға баға бергенде асықпау керегін ескертеді. Мысалы, бір қызметкерді тек кеңседегі жұмысымен емес, қиын сәттегі жауапкершілігімен де бағалаймыз: мәселе туғанда сабыр сақтап, істі тындырып шықса, оның шын қадірі сонда білінеді.