Кең болсаң, кем болмайсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кең болсаң, кем болмайсың» деген мақал адам кең пейілді, жомарт, кешірімді, түсінігі мол болса, өмірде ұтылмайды деген ойды білдіреді. Мұндағы «кең» сөзі тек қолының ашықтығын емес, жүректің кеңдігін, мінездің сабырын, ойдың биіктігін де меңзейді. Адам басқаларға қиянат жасамай, тарлық танытпай, жақсы ниетпен өмір сүрсе, айналасына сыйлы болады, өзі де қиын сәтте қолдаусыз қалмайды. Яғни астарлы мағынасы — кең пейілдің түбі береке, ал сараңдық пен тарлық адамның абыройын түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалда «кең» сөзі кең даладай дарқандықты, ашық аспандай тазалықты елестетеді. Ал «кем болмайсың» тіркесі адамның рухани да, әлеуметтік те тұрғыдан төмендемейтінін аңғартады. Халық кеңдікті молдықпен, ізгілікпен және адамдық биіктікпен теңеген. Демек, кең мінез — ішкі байлықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалны жұмыс орнында, отбасында, достық қатынаста қолдануға болады. Мысалы, бір адам әріптесінің қателігін кешіріп, көмектессе, ұжымдағы сыйластық күшейеді. Сол себепті кең пейілді адамға жұрт сенеді, ал сенім бар жерде құрмет те, табыс та болады.