Кемеші келсе, қайықшы судан шығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен кеме келсе, шағын қайық оған кедергі болмай, су бетінен шетке шығады. Астарлы мағынасы: өзінен күштірек, беделдірек не қабілеті жоғары адам келгенде, кішілеу, әлсіздеу адам жол береді, орнын босатады. Мұнда тек қорқу емес, жағдайды дұрыс аңғарып, ыңғайға көну, өз орнын білу деген ұғым бар. Кейде бұл сөз үлкеннің кішіге үстем болуы емес, тірлікте әркімнің өз орны, өз шегі бар екенін ескерту үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
Кемеші — салмағы ауыр, қуатты көлік, ал қайықшы — жеңіл, шағын қайықтың иесі. Су — өмірдің, қозғалыстың, орта мен мүмкіндік кеңістігінің бейнесі. Кемеші мен қайықшының қарсы қойылуы арқылы күш пен әлсіздік, кең орын мен тар орын, ірі мен ұсақ арақатынасы көрсетіледі. Яғни, үлкен нәрсе келгенде кіші нәрсе шетке ығысады деген өмірлік заңдылық бейнеленген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды қызметте, оқу орнында не қоғамда орны бөлек адамдарға құрмет білдіру мағынасында қолдануға болады. Мысалы, жиналыста тәжірибелі басшы сөз алып жатқанда, жас маман оның сөзін бөліп кетпей, кейін ойын айтуы керек. Сонда үлкенге жол беру, әдеп сақтау көрінеді.