Кедейлігіңді білейін десең, көшіп көр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз тұрмысын көш кезінде анық байқайды: көшуге көлігі, малы, жүгін тасуға жарайтын мүмкіндігі жетпесе, кедейлігі бірден көрінеді. Астарлы мағынасы — адамның шын жағдайы қиын сәтте, іс үстінде білінеді. Қолда бардың қадірі, тұрмыстың әл-ауқаты, дайындық пен қордың жеткіліктілігі осындай сын сағатта ашылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көшіп көр» деген тіркес жай қоныс ауыстыруды ғана емес, ауыр тіршілік сынағын білдіреді. Көш — қазақ өмірінде үлкен еңбек, ұйымшылдық, күш-қуат пен қам-қарекетті талап ететін іс. Сондықтан көшу бейнесі арқылы халық тұрмыстың деңгейін, шаруаның күйін, адамның мүмкіндігін нақты көрсеткен. «Кедейлік» те тек ақшаның аздығы емес, дайындықтың, құралдың, тіректің кемдігі ретінде ұғынылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды қиын жағдайда сынауға, шынайы мүмкіндігін бағалауға қатысты айтылады. Мысалы, біреу көп жоспар құрып, бірақ ең қарапайым шығынды көтере алмаса, «кедейлігіңді білейін десең, көшіп көр» деп, істің шын бағасы әрекет кезінде білінетінін еске салады.