Кедейдің күні кіжінумен өтеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кедей адамның тұрмысы ауыр болып, ішкі ыза, налу, күйіну көп болатынын білдіреді. Тура мағынасында — күнкөрісі қиын адам күні бойы қиналып, бір нәрсеге шамасы жетпей, көңілі толмай жүреді. Астарлы мағынасында — жоқшылық адамның мінезіне де, көңіл күйіне де салмақ түсіріп, оны ашулы, наразыл күйге итермелейді. Бірақ мақал кедейді кемсіту үшін емес, тұрмыстың ауыртпалығын шынайы суреттеу үшін айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Күні» сөзі адамның бір тәулігін ғана емес, бүкіл тіршілік күйін танытады. Ал «кіжінумен» деген сөз — іште қайнаған ашу, қапа, ыза, тынымсыз күйді бейнелейді. Яғни мұнда адамның жан дүниесі тыныш емес, жоқшылықпен арпалысып жүрген бейнесі берілген. Бұл образ кедейліктің тек материалдық емес, рухани ауыртпалығы да бар екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал табысы мардымсыз, несие мен қымбатшылықтан қысылған адамға қатысты айтылады. Мысалы, айлығы жетпей, базар бағасы өсіп тұрған кезде бір отбасы үнемі уайымдап, ашу мен шаршауға берілсе, «Кедейдің күні кіжінумен өтеді» деп сипаттауға болады.