Кедейді тер қысса,
Керегесін арқалап тауға шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кедей адам таршылық көрсе де, жан сақтап, күн көру үшін кез келген қиындыққа төтеп беретінін білдіреді. Тура мағынада қысылған кедей өзіне керекті затын арқалап, тауға да шығып кетуге мәжбүр деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — жоқшылық адамды шынықтырып, еңбектенуге, тәуекел етуге, ауыр істі де көтеруге итермелейді. Мұнда тұрмыстың қиындығы мен адамның қажыр-қайраты қатар көрсетіледі.
Образдар мен теңеулер
«Тер қысса» дегені — қыспаққа түсу, таршылық көру, амалы таусылу деген бейнелі сөз. «Керегесін арқалап» тіркесі — үй-жайын тастап, көшіп-қонуға мәжбүр болу, ауыр салмақ көтеру мағынасын береді. «Тауға шығады» деуі — ең қиын, ең ауыр жағдайға да баруға дайын екенін көрсететін образ. Яғни мақал кедейліктің салмағын табиғаттағы биік тау бейнесімен күшейтіп жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қиыншылықтан шығу үшін адам бәріне дайын болатынын сипаттағанда айтылады. Мысалы, жұмыссыз қалған бір адам отбасы үшін басқа қалаға көшіп барып, ауыр жұмыс істеуге келіссе, осы мақал орынды қолданылады. Ол — жоқшылықтың адамды қимылға келтіретінін, бірақ мұндай жағдайдың оңай еместігін еске салатын сөз.
Keregesin arqalap taýǵa shyǵady.