Қатты жерге қақ тұрар,
Қайратты ерге мал тұрар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты, берік жерге қақ қағуға болады, ал қайратты, күшті ерге мал да, дүние де сеніп тапсырылуға лайық. Астарлы мағынасы: тірлігі мығым, мінезі берік, еңбекқор әрі сенімді адам кез келген істі көтеріп кетеді. Мұндай адамға мал-мүлік те, жауапкершілік те жарасады, өйткені ол барын ұқсатып, орнымен пайдаланады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қатты жер» — берік негіз, төзім мен орнықтылықтың бейнесі. «Қақ тұру» — істің орнықты, мықты болуы деген ұғымды білдіреді. Ал «қайратты ер» — тек күшті адам емес, ішкі қуаты мол, еңбекке мығым, сенімге лайық азамат. «Мал тұрар» деуі байлықтың да кез келгеннің қолында емес, оны ұстап, көбейтіп, бағалай білетін жанның жанында құтты болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілігі зор, табанды адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір кәсіпкер шағын істі бастап, оны ұқыппен жүргізіп, уақытында өсірсе, жұрт оның «қайратты ер» екенін айтады. Яғни, сенім де, мүмкіндік те ісі берік адамға қонады.
Qaıratty erge mal turar.