Қасқырлы жердің иті айтақшыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқыр көп жүретін жерде ит те үнемі үріп, айтақтап отырады. Астарлы мағынасы — адам жүрген орта, жағдай мен қауіпке қарай мінезін бейімдейді. Қауіп-қатері көп, ала-құла, тынышсыз жерде жан-жағың да сақ, сергек болады. Яғни, орта адамға ықпал етеді, ал қауіпті жерде артық сөйлеу, даурығу, қырсық мінез де жиі байқалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қасқыр — қауіптің, жау мінездің, қатерлі ортаның бейнесі. Ит — соған қарсы тұратын, бірақ сол ортаға тәуелді тіршілік иесі. Айтақшыл сөзі иттің көп үріп, тынышсыздануын білдіреді. Бұл жерде қасқыр мен ит тек жануар емес, адам өміріндегі қатал орта мен сол ортада қалыптасқан мінездің символы ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қауіпті не шиеленісті ортада адам да, ұжым да сақ жүретінін білдіру үшін айтылады. Мысалы, дау-дамай көп ұжымда қызметкерлер бір-біріне тез шүйлігіп, ұсақ нәрсеге де ашуланып тұрады. Сонда «Қасқырлы жердің иті айтақшыл» деп, ортаның адам мінезіне әсер ететінін ескертеді.