Қасқырдың ойлағаны - арамдық,
Қойдың ойлағаны - амандық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мен мінезді астарлап салыстырады. Қасқыр — жыртқыштықтың, қатігездік пен зұлым ниеттің белгісі; оның ойы әрдайым арамдыққа, зиян келтіруге бейім екенін білдіреді. Ал қой — момындықтың, бейбіт тіршіліктің нышаны; оның ойы аман қалу, тыныштық сақтау, қауіптен аулақ болу мағынасын береді. Яғни, әр болмыстың өз табиғаты бар: бірі жамандыққа, бірі тыныштыққа ұмтылады.
Образдар мен теңеулер
Қасқыр мен қой — халық танымындағы екі қарама-қарсы бейне. Қасқыр жауыздықты, өз пайдасы үшін өзгені құрбан ететін пиғылды танытса, қой әлсіздік емес, сақтық пен бейбіт мінезді білдіреді. Мұндағы “арамдық” пен “амандық” сөздері тек қылықты емес, адамның ішкі ниетін де ашады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдардың мақсатын, ниетін ажырата білу керек екенін ескертеді. Мысалы, жұмыс орнында бір адам ұжымға көмектесемін деп жүріп, іс жүзінде өз пайдасын ғана ойласа, оның “қасқыр” мінезі байқалады; ал шын ниеті таза адам ұжымның тыныштығын, ортақ істің амандығын ойлайды. Сондықтан әркімнің сөзіне емес, ісіне қарап бағалау маңызды.
Qoıdyń oılaǵany - amandyq.