Қашқан қоян жатқан қоянды ала кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үріккен, қашып бара жатқан қоян жолында жатқан қоянды да ілестіріп әкетеді. Астарлы мағынасы — бір адамның қорқынышы, асығыстығы немесе дүрбелеңі өзгені де соңынан ертіп, тыныш жатқан жанға да әсер етеді. Яғни, үрей жұқпалы, абайсыз қадам айналаға да кесірін тигізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «қашқан қоян» — қауіптен сасқан, сабырын жоғалтқан адам бейнесі. «Жатқан қоян» — жайбарақат, тыныш отырған, ештеңе ойламаған кісі. Қоянның екі күйі арқылы халық біреудің күйзелісі не асығыстығы басқаларды да тартып әкететінін көрсеткен. Бұл образ өмірдегі дүрбелең, өсек, қорқыныш, дүркіреп келген жағдайлардың тез тарайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ұжымдағы, отбасындағы не қоғамдағы дүрбелеңге байланысты айтылады. Мысалы, біреу негізсіз «бәрі қымбаттап кетеді» деп дүрліктірсе, басқалар да қажетсіз затты көптеп сатып алып, тапшылық туғызуы мүмкін. Сондықтан мұндайда сабыр сақтап, ақпаратты тексеріп, асығыс шешімге бармау керек.