Қартайған ит шүкісін шығарып өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның не жан иесінің бойына сіңіп қалған әдеті қартайғанда да оңай өзгермейтінін аңғартады. Тура мағынада — қартайған ит өз табиғатына сай қыңқылдап, әдеттегі мінезін сақтап өледі. Астарлы мағынада — кісі өмір бойы қандай мінезбен, қандай дағдымен жүрсе, жасы ұлғайғанда да сол қалпынан көп өзгере бермейді. Сондықтан жас кезден жақсы тәрбие алып, жаман әдеттен сақтану керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» бейнесі — тікелей жануар ғана емес, қыңырлық, дағдыдан айнымайтын мінездің символы. «Шүкісін шығару» — оның табиғи даусын, әдеттегі қылық-сындысын білдіретін бейнелі сөз. Бұл жерде халық адам мінезін иттің қалпымен салыстырып, «үйренген әдет соңына дейін қалады» деген ойды әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамға тәрбиенің ерте бастан маңызды екенін еске салады. Мысалы, үнемі кешігетін немесе жалқаулыққа үйренген адам зейнет жасына жетсе де сол әдетін тастай алмай, жұмысында да, отбасында да қиындық тудыруы мүмкін. Сондықтан жақсы дағдыны жас кезден қалыптастыру қажет.