Қара байыр қазанат,
Қара жолда қалдырмас.
Қара жолда қалдырып,
Қанатыңды талдырмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сенімді серіктің, әсіресе жүйрік те төзімді аттың қадірін білдіреді. Тура мағынасында қара байыр қазанат ұзақ жолда иесін тастамайтын, жолда қалдырмайтын мықты ат деген ой айтылады. Астарлы мағынасында өмірде де, іс жолында да адамды қиын сәтте демеп, алға жетелейтін сенімді тұлға қажет екені меңзеледі. Мұндай жан не зат жолыңды жеңілдетіп, күш-қуатыңды сақтайды.
Образдар мен теңеулер
«Қара байыр қазанат» — жай ат емес, шыдамды, қуатты, сенімді тұлпардың бейнесі. «Қара жол» — ауыр сапар, қиындыққа толы өмір жолы. Ал «қанатыңды талдырмас» дегені — шаршатпайды, қажытпайды, дем береді деген астарлы теңеу. Яғни мақалда ат адамның қанаты сияқты көрініп, оны діттеген жеріне жеткізетін күш ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал сенімді көлікке, жақсы досқа не мықты әріптеске қатысты айтылады. Мысалы, ұзақ сапарда сенімді көлігің бұзылмай, жолыңды жеңілдетсе, «қара жолда қалдырмас» деп айтуға болады. Сондай-ақ қиын жұмыста жанынан табылатын адал дос туралы да осы мақал орынды қолданылады.
Qara jolda qaldyrmas.
Qara jolda qaldyryp,
Qanatyńdy taldyrmas.