Қанден иттің қартайғаны білінбес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қанден иттің қартайғаны білінбес деген мақал сырттай әлсіз, шағын не көзге көп түсе бермейтін нәрсенің де өз қуаты мен қайраты болатынын білдіреді. Тура мағынада қанден — кішкентай, елеусіз ит; ал астарлы мағынада бұл сөз адамның шын қабілеті, төзімі, икемі немесе беделі жасына не сыртқы түріне қарап бірден байқалмайтынын меңзейді. Кейде көп өмір көрген, бірақ бойынан сымбаты кетпеген, іші толы тәжірибелі адамға да осыны теңеп айтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы қанден ит — кішілік пен қарапайымдықтың образы. Иттің «қартайғаны білінбес» деуі оның табиғи шапшаңдығы, сергектігі, үйренген дағдысы әлі де сақталатынын көрсетеді. Яғни сыртқы белгіге қарап, ішкі мүмкіндікті, тәжірибені немесе мінездің беріктігін өлшеуге болмайды. Бұл жерде халық «аздықта да асыл бар» деген ойды ишарамен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күні де адамды сырт келбетіне, жасына, не лауазымына қарап бағаламау керегін ескертеді. Мысалы, жасы егде болса да, компьютерді жақсы меңгерген, жаңа ортаға тез бейімделетін адам туралы «Қанден иттің қартайғаны білінбес» деп айтуға болады. Бұл — тәжірибе мен икемнің жасқа бағынбайтынын танытатын сөз.