Қамыстың басы майда, түбі суда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қамыстың басы майда, түбі суда деген мақал сырттай нәзік, жеңіл көрінген нәрсенің түп негізі терең, берік бір ортаға байланғанын білдіреді. Тура мағынасында қамыстың ұшы жіңішке, жұмсақ болады, ал тамыры су ішінде өсіп, ылғалдан қуат алады. Астарлы мағынасында адам мінезі де, іс-әрекеті де сыртқы көрінісімен ғана бағаланбайтынын аңғартады: біреудің әлсіз көрінген тұсының өзінде тірек, себеп, қуат жатады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қамыс» — адам немесе құбылыстың бейнесі, ал «басы майда» дегені сыртқы жұмсақтықты, иілгіштік пен нәзіктікті танытады. «Түбі суда» — сол нәзіктіктің артында өмір беретін негіз, тірек, қорек бар деген ишара. Яғни, сыртқы бітім мен ішкі мәннің арасы әрдайым бірдей бола бермейді. Бұл образ адамды асығыс бағаламауға, түпкі себебін іздеуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға үстірт пікір айтпау керек екенін ескертеді. Мысалы, сабырлы, көп сөйлемейтін қызметкерді әлсіз деп ойлауға болмайды: ол жұмыстың ішкі тәртібін жақсы біліп, ең маңызды тірек болып шығуы мүмкін. Осылайша мақал тереңді, мәнді және байыпты ойлауды үйретеді.